Yaprakların rengi, bir bitkinin en dürüst raporudur. Fakat bu raporu okumak, "sararma = gübre lazım" denklemine indirgenecek kadar basit değildir. Aynı sarı renk azot eksikliğini de, kök çürümesini de, yüksek toprak pH'ını da işaret edebilir. Bitki beslenme eksikliği tanı işini doğru yapmanın yolu, tek bir belirtiye değil; belirtinin hangi yaprakta, hangi desende ve hangi koşullarda ortaya çıktığına bakmaktır.
Besin elementleri bitki içinde hareketlilik açısından iki gruba ayrılır. Hareketli (mobil) elementler — azot, fosfor, potasyum, magnezyum — eksildiğinde bitki bunları alt yapraklardan söküp büyüyen uca taşır. Bu yüzden belirti en yaşlı, en alt yapraklarda başlar. Hareketsiz (immobil) elementler — kalsiyum, demir, çinko, bor, mangan — taşınamadığı için belirti tepe sürgünlerinde ve en genç yapraklarda görülür.
Bu tek ayrım, olasılıkların yarısını eler. Alt yapraklar sararıyor, üst yapraklar canlı yeşilse demir eksikliği aramak boşa emektir; tersi durumda azot takviyesi yapmak da sonuç vermez.
| Görsel belirti | Konum | Muhtemel eksiklik | Ayırt edici ipucu |
|---|---|---|---|
| Tüm yaprak eşit soluk yeşil–sarı, bitki bodur | Alt yapraklar, sonra yukarı | Azot (N) | Damarlar da sararır; yaprak dokusu ince kalır |
| Damar araları sarı, damarlar belirgin yeşil (balıkkılçığı deseni) | Alt–orta yapraklar | Magnezyum (Mg) | Domateste çok tipik; ileri evrede sarı alanlarda kahverengi lekeler |
| Damar araları sarı, damar ağı ince ve keskin yeşil | En genç yapraklar | Demir (Fe) | Genellikle gerçek eksiklik değil, yüksek pH veya aşırı sudan alım kilidi |
| Yaprak kenarı sarı, sonra kuruyup kavrulur; kenarlar aşağı kıvrılır | Alt yapraklar | Potasyum (K) | Yaprak ortası uzun süre yeşil kalır; gövde zayıf, meyve küçük |
| Koyu mavimsi yeşil yaprak, alt yüzde ve saplarda mor–kırmızı ton | Alt yapraklar, saplar | Fosfor (P) | Soğuk toprakta geçici olarak da görülür; çiçeklenme gecikir |
| Büyüme ucu deforme, yeni yapraklar çengelli/kıvrık; meyve dip çürüklüğü | Tepe, meyve | Kalsiyum (Ca) | Toprakta kalsiyum genelde vardır; suçlu düzensiz sulama |
| Yapraklar küçük, boğum araları kısa, rozet görünüm | Genç–orta yapraklar | Çinko (Zn) | Bitki genel olarak "sıkışmış" durur |
| Genç yapraklar bütün olarak soluk sarı, damar ayrımı yok | Tepe | Kükürt (S) | Azottan ayrımı: azotta alt yapraklar önce gider |
| Tepe tomurcuğu ölür, gövde içi boş/mantarlaşmış | Tepe, meyve | Bor (B) | Nadir; fazlası eksikliğinden daha zararlıdır, dikkatli davranın |
Yeni başlayanların en sık hatası, beslenme dışı sorunlara gübreyle yanıt vermektir. Aşağıdaki durumlar tabloya bakınca "eksiklik" gibi görünür: